Đình

 Thôn Tống Xuyên (xã Thái Hưng, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình) là một miền quê có bề dày truyền thống lịch sử và văn hóa. Tại đây còn lưu giữ đtrợc nhiều di tích cổ có giá trị. Sau đây chúng tôi xin điểm qua hiện trạng của các di tích ấy.

1. Đình

Tọa lạc trong một khuôn viên rộng lớn khoảng 400 tn2, ngôi đình được xây dựng cách đây nhiều thế kỷ. Xưa kia, đình được kiến trúc theo lối chuôi vổ gồm 5 gian bái đường và 1 gian hậu cung. Trước đình là một vuông sân rộng rãi khoáng đãng. Ngôi đình đã được trùng tu nhiều lẩn. Các đợt trùng tu gần đây nhất là vào năm Thành Thái thứ 9 (1896) và năm Bảo Đại 19 (1943). Dấu tích của các đợt trùng tu đó được phản ánh rất rõ qua những dòng chữ Hán khắc trên thượng lương và các cột ở tòa hậu cung. Đó là phần kiến trúc duy nhất còn lại của ngôi đình xưa.     ;
Trải qua lịch sử hàng Trăm năm, do nhiều yếu tố tác động, ngôi đình đã bị hư hỏng đổ nát. Trong thời kỳ tiền khởi nghĩa Cách mạng Tháng 'Tám 1945, đình làng Tống Xuyên là cơ sở hoạt động của phong trào cách mạng .ở đây. Đặc biệt trong những tháng năm kháng chiến chống thực dân Pháp gian khổ và ác liệt, nơi đây là điểm tập kết đóng quân của nhiều đơn vị bộ đội chủ lực; là trạm đón tiếp và cấp cứu thương bệnh binh (có bản tường trình riêng của các bâc lão thành cách mang ở đia plnrơng). Cũng chính trong những năm tháng cam khó ấy ngôi đình đã bị thực dân Pháp ném bom phá hủy. Toàn bộ 5 gian bái đường đã bị san phẳng, chỉ còn lại gian hậu cung kiến trúc theo lối cũ (đầu. đao, mái cong, cửa vòng, chồng đấu ...) nhưng giờ đây đa bị xuống cấp nghiêm trọng. Di vật còn lại của đình không nhiều. Phần lớn kiến trúc của phần hậu cung đều mang đậm phong cách thời Nguyễn. Đặc biệt quý và quan trọng là một số mảng còn giũ' được những nét kiến trúc, nghệ thuật chạm khắc trang trí thời Hậu Lê, trong đó dáng chú ý là những họa tiết hoa văn trên các bức cửa võng.

Trong gian hậu cung còn 1 bức đại tự lớn đề 4 chữ Hán : "Song Chúc Thần Quang"

Lạc khoản đề :"Long phi kỷ tỵ niên thu" thì chắc chắn bức đại tự được tạc vào thời Nguyễn.

Trước cửa đình dựng 1 tấm bia đá bị vỡ đôi. Bia cao 90 cm, rộng 70 cm. Với cỡ bia như vậy, chúng tôi ứơc đoán đây là tấm bia nói về lịch sử ngôi đình. Rất đáng tiếc là toàn bộ chữ trên bia đã bị mòn hết không đọc được, nhưng qua một số nét trang trí hoa văn ở diềm bia và trán bia (chủ yếu là hoa văn cúc dây, sen, mây, kỷ hà ...) có thể xác định đây là tấm bia được đựng khắc vào thời Hậu Lê.

Xung quanh khu vực đình còn ngổn ngang nhiều bệ chân cột. Bệ bằng đá hình vuông, đường chéo khoảng 70 cm, dày 20 cm, trong đục lỗ tròn sâu, đường kính 45 cm. Theo lời kể của các bậc cao niên ở đây thi vào năm Quý Mùi (1943), ngôi đình được trùng tu, có thay thế một số cột, phân cho từng giáp theo kích thước cột cũ mà làm, đấy chính là các cột còn lại ỏ gian hậu cung. Với sự hiện diện của những bệ chân cột này chứng tỏ xưa kia ngôi đình rất đồ sộ.


Trải qua nhiều năm tháng chiến tranh loạn lạc, phần lớn văn bản cổ ở đình đã bị thất lạc. Hiện nay chỉ còn lại bản Thần tích (vốn được lưu giữ tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm).

Bản Thần tích gồm 11 tờ (kể cả tờ bìa), mỗi tờ có khoảng 10 hàng chữ. Chữ viết chân phương.

Nội dung bản Thần tích do Hàn lâm viện Đông các đại học sĩ Nguyễn Bính phụng soạn năm Hổng Phúc nguyên niên (1572) và được Nội các Lại bộ Thượng thư triều Hậu Lê dựa vào bản chính phụng sao lại năm Vinh Hựu thứ 6 (1740). Bán Thần tích hiện có là bản được sao lại trong thời Nguyễn, sau thời Minh Mệnh (1820-1840) vì trong nội dung của bản Thần tích phép kiêng huý được thực hiện rất nghiêm ngặt ví dụ kỵ húy Tự Đức nên chữ Thời đổi thành chữ Thìn. Mặt khác, trong nội dung (từ 1, 2) ghi lõ những địa danh là tên các đơn vị hành chính được đặt dưới triều Nguyễn (sau năm 1831). Chúng ta biết tằng, vùng đất này xưa kia có lên là xã Tống Súc thuộc tổngTống Súc.   Theo sách :"Các tổng, trấn, xã danh bị lãm" được biên soạn thời vua Gia Long nhà Nguyễn (khoảng từ năm 1810 đến năm 1813) còn ghi rõ : Xã Tống Súc thuộc tổng Tống Súc, huyện Hưng Nhân, phủ Tiên Hưng, trấn Sơn Nam hạ). Địa danh Tống Xuyên xuất hiện muộn hơn nhiều và tồn tại cho đến trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945. Trong sách "Nomenclature des Commun& adu Ton Kin" (Danh mục các làng xã Bắc Kỳ) của Ngô Vi Liễn xuất bản năm 1928 tại Hà Nội cho biết: Xã Tống Xuyên, thuộc tổng Tống Xuyên, huyện Hưng Nhân, tỉnh Thái Hình, đúng như địa danh ghi trong bán Thần tích ở tờ bìa. Dù vây. văn bản này cũng không hề giảm đi những giá trị lịch sử mà nội dung nó phán ánh.

Sau đây là toàn bộ nội dung văn bản do PTS. Mai Ngọc Hổng (Viện Nghiên cứu Hán Nôm) phiên Am và dịch. " Xem Ở mục  Đình Chùa"

 

11 nhận xét:

  1. cảm ơn Anh đã thông tin lên trang Web để chúng tôi những người xa quê Biết thêm thông tin về Thôn Tống

    Trả lờiXóa
  2. Cảm ơn những thông tin bổ ích. Xin vui lòng cung cấp thêm những thông tin về ngày lễ hội đình, miếu làng mình. Cảm ơn

    Trả lờiXóa
  3. CHO EM HỎI ĐÌNH TỐNG THỜ VỊ THÀNH HOÀNG TÊN GÌ AH ?

    Trả lờiXóa
  4. Thôn Trình 呈 xã Tống Xuyên: 8 tr., do Nguyễn Bính soạn năm 1572, về sự tích Độ Lộ 度 路 (Bản Cảnh Độ Lộ Đại Vương 本 境 都 路 大 王) và Ả Nam 婀 南 (Đương Cảnh Ả Nam Phu Nhân 當 境 婀 南 夫 人) phù giúp Trưng Trắc đánh Tô Định.

    Trả lờiXóa
  5. Nhưng mà đình không phải do bom Mỹ phá

    Trả lờiXóa
  6. Trả lời
    1. Chuẩn Anh Ơi, Do chính Quyền khi đó cần loại bỏ những thiết chế văn Hóa cũ, xây dựng nền văn hóa XHCN. Nội dung Đình bị Bom mỹ phá hủy được viết trong báo cáo khoa học để công nhận di tích lịch sử Cấp Tỉnh năm 2003. Thế mới có Câu "Thế hữu hưng nghi đại"

      Xóa